Papağanların “merhaba” demesi veya kargaların insan seslerini taklit etmesi, uzun zamandır ilgi çekici bir konu olmuştur. Bilim insanları, bu durumun arkasında sağlam sosyal bağlar ve özgün bir ses üretim sistemi olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıntılar haberimizin devamında…
KUŞLAR NEDEN “KONUŞUR”?
1995 yılında Kaliforniya’da yaşayan bir muhabbet kuşu, insan kelimelerini en iyi bilen kuş olarak Guinness Dünya Rekoru'na adını yazdırdı. “Puck the Budgie” adındaki bu kuşun kelime haznesinde tam 1.728 kelime mevcuttu.
Dahası, sadece kelimeleri tekrarlamakla kalmıyor; “I love everyone” gibi anlam yüklü cümleler de oluşturabiliyordu. Bu durum, bazı kuşların insan dilini nasıl taklit edebildiği sorusunu yeniden gündeme getiriyor.
Gerçekte, çoğu kuş türü, kendi cinsleriyle iletişimini sesler aracılığıyla sağlıyor. Cıvıltılar, ötüşmeler ve çeşitli çağrılar, tehdidi bildirmek, eş bulmak ve sürüyle bağlantı kurmak için kullanılıyor. Ancak bazı kuş türleri, çevrelerindeki sesleri, hatta insan konuşmalarını taklit etme yeteneğine sahiptir.
TAKLİTTE YATAN SOSYAL BAĞ
Papağanlar, sığırcıklar, kargalar ve mynah kuşları, ses taklidi konusunda en başarılı türler arasında bulunur. Uzmanlar, bu yeteneğin arkasındaki temel nedenlerden birinin sosyal bağ kurma isteği olduğunu belirtiyor.
Papağanlar doğada genellikle ömür boyu süren sıkı eş bağları oluşturur. Ancak evcilleştirilen papağanlar, çoğunlukla kendi türlerinden çok insanlarla zaman geçirir.
Bu durumda kuş, sosyal bağını insanla pekiştirir ve onun seslerini taklit etmeye başlar. Gündelik yaşamda sıkça kullanılan “Günaydın” veya “Naber?” gibi ifadelerin hızla kuşun kelime hazinesine katılması da bu nedenle şaşırtıcı değildir.
KUŞLAR İNSAN SESLERİNİ NASIL TAKLİT EDER?
Kuşların insan seslerini taklit edebilmesini sağlayan iki temel biyolojik özellik mevcuttur. İlk olarak, karmaşık sesleri öğrenmeye imkan tanıyan “şarkı sistemi” adı verilen özel bir beyin yapısına sahiptirler. Bu sistem, özellikle sesleri öğrenme yeteneği olan kuş türlerinde oldukça gelişkin durumdadır.
İkinci esas yapı ise syrinx adını taşıyan özel ses organıdır. İnsanlardaki gırtlağa benzer bir mantıkla çalışsa da kuşların göğüs kısmında yer alır ve ses üretiminde daha verimli sonuçlar alabilmelerini sağlar. Böylece kuşlar, farklı tonlar ve karmaşık sesler üretebilir.
KUŞLAR NE DÜŞÜNÜYOR?
Bir papağanın “Merhaba” demesi, her zaman kelimenin anlamını bildiği anlamına gelmediğini unutmamak gerekir. Ancak bazı araştırmalar, belirli sesler ile belli durumlar arasında bağlantı kurabildiğini göstermektedir.
Örneğin, bir papağan “kraker” kelimesinin yiyecek getirdiğini anlayabilir veya kapı zili sesini taklit ederek evdeki bireylerin dikkatini çekebilir.
Buna ek olarak, bazı incelemeler kuşların renk ve şekillere göre nesneleri sınıflandırabildiğini de gösteriyor, bu da kuşların düşünmenin ötesinde karmaşık zihin yeteneklerine sahip olduklarını düşündürüyor.
DOĞADA KUŞLARIN DA “LEHÇELERİ” VARDIR
Kuşların sesleri yalnızca taklitten ibaret değildir. Doğal ortamda yaşayan birçok kuş türünün yerel “lehçeleri” bulunmaktadır. Örneğin bazı papağan türleri, farklı bölgelerde farklı çağrılarda bulunurlar.
Uzmanlar, bu farklılıkların genetik kökenli değil, öğrenilmiş davranışlar olduğunu vurguluyor. İnsanların farklı bölgelerde “sandviç” için çeşitli kelimeler kullanması gibi, kuşlar da yaşadıkları çevreye göre kendilerine ait farklı ses kalıpları geliştirebiliyorlar.
